به گزارش پایگاه خبری چالوس رسانه، آتش جنگلهای منطقه حفاظتشده «الیت» در مازندران پس از بیش از سه هفته تلاش گسترده نیروهای امدادی بالاخره مهار شد. اما این حادثه بار دیگر زنگ هشدار را درباره چالشهای جدی و پرهزینه اطفای حریق در عرصههای طبیعی صعبالعبور شمال کشور به صدا درآورد و بحث بر سر لزوم ایجاد پایگاههای تخصصی اطفای حریق در این مناطق را داغ کرده است.
هشدار یک کارشناس: ساختارهای دولتی گسترده پاسخگو نیست
«بهزاد انگورج»، کارشناس ارشد جنگل و معاون اسبق امور جنگل سازمان منابع طبیعی، در گفتگو با خبرگزاری مهر با اشاره به مشکلات مزمن در اطفای حریق، کمبود تجهیزات، صعبالعبوری مناطق و نبود سازوکارهای کارآمد را از اصلیترین چالشها عنوان کرد. وی تأکید کرد: «بر اساس ارزیابیها، گسترش ساختارهای دولتی و ایجاد مراکز جدید در این حوزه نمیتواند پاسخ مناسبی برای حل مشکلات فعلی باشد.»
انگورج با اشاره به تجربه ناموفق پایگاههای منطقهای اطفا در دهه ۱۳۹۰، تشکیل مراکز تخصصی جدید دولتی را اقدامی «غیرضروری و مغایر با مسیر اصلاح نظام اداری» دانست و راه حل را در جای دیگری جستجو کرد: «عملیات مرتبط با حریق در عرصههای طبیعی قابلیت کامل واگذاری به بخش غیردولتی را دارد.» به باور وی، کاهش تصدیگری دولت و استفاده از ظرفیت بخش خصوصی و گروههای مردمی میتواند به افزایش کارآمدی و کاهش هزینههای سنگین منجر شود.
خسارات واردشده و تهدید ادامهدار
انگورج درباره خسارات این آتشسوزی هشدار داد که طولانی شدن عملیات به دلیل دشواری منطقه و ضعف انسجام فرماندهی، صدمات جدی به پوشش جنگلی و توان تجدید حیات طبیعی وارد کرده است. حریق در این جنگلها عمدتاً سطحی و تنهای است، اما از نابودی نهالها تا سوختگی یقه درختان و افزایش احتمال پوسیدگی را در پی دارد.
از سوی دیگر، مسئولان سازمان منابع طبیعی نسبت به خطر شعلهور شدن مجدد آتش هشدار میدهند. «محمد قرباننژاد»، جانشین معاون امور جنگل سازمان منابع طبیعی، گفت: «با وجود مهار نسبی، وزش باد با سرعت ۴۰ تا ۶۰ کیلومتر در ساعت طی روزهای آینده خطر بازگشت آتش را افزایش میدهد.» وی از حضور بیش از ۷۰۰ نیرو از استانهای مختلف و کمک کشور ترکیه در مهار آتش تقدیر کرد.
وصف دشواریهای میدان عمل: صخرههای غیرقابل دسترس
«رضا مشایخ»، رئیس اداره منابع طبیعی چالوس، با توصیف میدانی شرایط سخت، عرصه آتشسوزی را کاملاً صخرهای و با شیب ۸۵ تا ۱۰۰ درجه توصیف کرد که دسترسی به آن نیازمند ۵ تا ۶ ساعت پیادهروی است. وی گفت: «برخی نقاط آنقدر پرتگاهگونه است که نزدیکشدن نیروها با خطر جانی همراه است. حتی برای انتقال مقدار محدودی آب به کانون حریق، در برخی نقاط باید بیش از یک ساعت در مسیرهای بسیار شیبدار حرکت کنیم.»
مشایخ با قدردانی از نیروهای دلسوز اما کمامکات منابع طبیعی که اغلب کوهنورد حرفهای هم نیستند، افزود: «این نیروها با کمترین تجهیزات، اولین کسانیاند که خود را به عرصه میرسانند.»
ضرورتی انکارناپذیر با راهحلی در حال بحث
اگرچه آتش الیت مهار شده، اما این حادثه به وضوح نشان داد که جنگلهای صعبالعبور شمال کشور به سازوکارهای تخصصی، سریع و کارآمد برای مقابله با حریق نیاز مبرم دارند. سختیهای فوقالعاده عملیات، هزینههای انسانی و مالی گزاف و خطر همیشگی تکرار فجایع زیستمحیطی، موضوع ایجاد پایگاههای اطفای حریق در مازندران را به یک ضرورت انکارناپذیر تبدیل کرده است. گفته میشود قرار است دو پایگاه با اختصاص دو فروند بالگرد در استان ایجاد شود.
با این حال، همچنان پرسش اصلی اینجاست که این پایگاهها باید در قالب چه ساختاری (دولتی، خصوصی یا مشارکتی) و با چه مدل مدیریتی تشکیل شوند تا از تجربیات ناموفق گذشته اجتناب شود و بتوانند به شکلی پایدار از گنجینههای طبیعی شمال ایران محافظت کنند.
