به گزارش پایگاه خبری چالوس رسانه به نقل از پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» فرامرز نویدتبریزی | دوره ۵۷ ساله حکومت پهلوی (۱۳۰۴ تا ۱۳۵۷ شمسی)، اگرچه با ادعای نوسازی و توسعه آغاز شد، اما در عمل به واسطه ساختار معیوب و رویکردهای ضد مردمی، به سرنوشتی تلخ دچار شد. شواهد تاریخی متقن، حکایت از آن دارد که این حکومت در سه عرصهی کلان، بنیانهای اعتماد عمومی و منافع ملی را ویران کرد.
۱. فساد اقتصادی ساختاری و غارت اموال عمومی
فساد در این دوره، امری اتفاقی نبود، بلکه به سیستمی سازمانیافته تبدیل شده بود. زمینخواری گسترده توسط خاندان سلطنتی و درباریان (مانند اشرف پهلوی و عبدالرضا پهلوی)، انحصار پروژههای کلان اقتصادی در دست نهادهایی مانند «بنیاد پهلوی» و رانتخواری سیستماتیک، منابع ملی را به تاراج میبرد. بر اساس اسناد، داراییهای شخصی محمدرضا پهلوی بالغ بر ۲۳۳ میلیون دلار (در ارزش زمان خود) برآورد شده است. این ثروتاندوزی، همراه با معافیتهای مالیاتی گسترده برای نزدیکان رژیم، شکاف عمیق طبقاتی و نارضایتی عمومی را دامن میزد.
۲. سرکوب خونین و نقض سیستماتیک حقوق بشر
حکومت پهلوی برای حفظ قدرت، به جای گفتوگو و جلب رضایت، به ابزار سرکوب متوسل شد. قتلعامهای میدان گوهرشاد (۱۳۱۴)، ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و ۱۷ شهریور ۱۳۵۷ (جمعه سیاه)، تنها نمونههای آشکار از رویهای دائمی بودند. سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) با شکنجههای وحشیانه، اعدامهای مخفیانه و زندانی کردن هزاران منتقد، فضایی از رعب و خفقان ایجاد کرده بود. گزارشهای نهادهای بینالمللی حقوق بشر نیز به طور مستند به نقض گستاده آزادیهای بیان، تشکل و محاکمه عادلانه در این دوره اشاره دارند.
۳. وابستگی به خارج و خیانت به منافع ملی
استقلال ایران در دوره پهلوی، به ویژه پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، قربانی منافع قدرتهای خارجی شد. بازگشت محمدرضا پهلوی به قدرت با طراحی و اجرای سازمانهای اطلاعاتی آمریکا و بریتانیا، وابستگی عمیق سیاسی و امنیتی رژیم به غرب را رقم زد. این وابستگی در قراردادهای نفتی استعماری (مانند کنسرسیوم) که منافع ایران را تضییع میکرد، حضور گسترده مستشاران نظامی آمریکایی و نهایتاً تصویب قانون کاپیتولاسیون (۱۳۴۳) که مصونیت قضایی برای اتباع آمریکا ایجاد میکرد، به اوج خود رسید.
ترکیب این سه عامل، یعنی غارت ثروتهای ملی توسط دربار فاسد، سرکوب هرگونه صدای مخالف با خشونت و سلطهجویی قدرتهای خارجی بر سرنوشت کشور، پایههای حکومت پهلوی را از درون پوک کرد. این شرایط بود که اتحاد گستردهای از مردم در همه قشرها، با هدایت امام خمینی(ره) و تحت شعاع شعارهای استقلال، آزادی و جمهوری اسلامی ایجاد کرد و به براندازی این نظام در انقلاب اسلامی سال ۱۳۵۷ انجامید. انقلابی که با مجاهدت و ایثار، پرونده آن سهگانه شوم را بست و عهد جدیدی در تاریخ ایران گشود.
