یک کارشناس فرهنگی، با اشاره به تلاش رسانههای خارجی برای ایجاد گسست اجتماعی پس از رخدادهای دیماه، معتقد است که رویارویی ایران با محور آمریکایی ـ صهیونیستی نهتنها این شکافها را برچیده، بلکه موجب همگرایی و اتحاد دوباره اقشار مختلف جامعه شده است.
به گزارش پایگاه خبری چالوس رسانه : محمد رضایی در گفتگو با خبرنگار گروه فرهنگی پایگاه خبری تحلیلی «بلاغ» به بررسی تأثیر فشارها و تقابلهای خارجی بر وضعیت اجتماعی ایران پرداخت و معتقد است که در مقاطعی از تاریخ معاصر، تهدیدهای بیرونی نهتنها موجب تضعیف جامعه نشده، بلکه زمینهساز همگرایی و تقویت حس هویت ملی در میان اقشار مختلف مردم شده است.
وی اظهار داشت: یکی از موضوعاتی که در سالهای اخیر بهطور جدی از سوی برخی رسانههای خارجی دنبال شده، ایجاد و تشدید شکافهای اجتماعی در ایران بوده است.
این کارشناس فرهنگی افزود: این رسانهها با تمرکز بر اختلافهای سیاسی، فرهنگی و اقتصادی، تلاش کردهاند تصویری از جامعهای چندپاره و دچار تعارضهای عمیق ارائه دهند.
رضایی در این باره گفت: رسانههای معاند در مقاطع مختلف تلاش کردهاند با برجستهسازی اختلاف نظرها و نارضایتیهای موجود، نوعی گسست اجتماعی در جامعه ایران ایجاد کنند. هدف اصلی این جریانها این بوده که انسجام ملی تضعیف شود و اعتماد میان مردم و ساختارهای اجتماعی کاهش پیدا کند.
وی با اشاره به رخدادهایی که به گفته او در مقاطع مختلف به عنوان «فتنه» از آن یاد شده است، توضیح میدهد که در آن دورهها، فضای رسانهای خارج از کشور به شدت بر تشدید اختلافات داخلی تمرکز داشت.
این کارشناس فرهنگی ادامه داد: حجم گستردهای از روایتها، تحلیلها و اخبار جهتدار منتشر شد که سعی داشت جامعه ایران را در وضعیت تقابل و دو قطبی قرار دهد.
رضایی عنوان داشت: این تلاشها در کوتاهمدت ممکن است بخشی از افکار عمومی را تحت تأثیر قرار داده باشد، اما در بلندمدت نتوانسته به هدف اصلی خود یعنی ایجاد شکاف پایدار در جامعه دست پیدا کند.
وی در ادامه به موضوع تنشها و تقابلهای منطقهای میان ایران و آنچه او «محور آمریکایی صهیونیستی» مینامد اشاره میکند و معتقد است همین تقابلها در مقاطع مختلف باعث شکلگیری نوعی همگرایی اجتماعی در داخل کشور شده است.
این کارشناس فرهنگی افزود: وقتی جامعه با تهدیدهای خارجی مواجه میشود، معمولاً بسیاری از اختلافهای داخلی در اولویتهای پایینتر قرار میگیرد و مسئله حفظ منافع و امنیت ملی به دغدغه مشترک تبدیل میشود. در چنین شرایطی، افراد با دیدگاههای سیاسی و فرهنگی متفاوت، در دفاع از کشور و آینده آن نقاط مشترک بیشتری پیدا میکنند.
رضایی خاطرنشان کرد: تجربههای تاریخی در ایران نیز نشان داده که در زمان فشارهای خارجی، نوعی همبستگی عمومی میان مردم شکل میگیرد. این همبستگی لزوماً به معنای از بین رفتن اختلاف نظرها نیست، بلکه بیشتر به معنای شکلگیری یک اولویت مشترک است.
وی یادآور شد: مردم ممکن است در بسیاری از مسائل داخلی دیدگاههای متفاوتی داشته باشند، اما زمانی که موضوع استقلال، امنیت و تمامیت کشور مطرح میشود، این اختلافها تا حد زیادی کنار گذاشته میشود.
این تحلیلگر فرهنگی همچنین بر نقش هویت ملی و تاریخی در شکلگیری این همبستگی تأکید کرد و افزود: جامعه ایران دارای پیشینه تاریخی و فرهنگی مشترکی است که در بزنگاههای حساس میتواند به عامل پیونددهنده میان گروههای مختلف اجتماعی تبدیل شود.
رضایی گفت: همین سرمایه فرهنگی و تاریخی باعث میشود که جامعه در برابر تلاشهایی که به دنبال ایجاد تفرقه هستند، از ظرفیت بازسازی و همگرایی برخوردار باشد.
این کارشناس فرهنگی به نقش رسانهها در شکلدهی به افکار عمومی اشاره کرد و بیان داشت: رسانهها میتوانند هم در ایجاد شکاف اجتماعی و هم در تقویت انسجام ملی نقش داشته باشند. رسانههایی که بر روایتهای تقابلی و تنشزا تمرکز میکنند، ممکن است فضای بیاعتمادی و چنددستگی را تقویت کنند، در حالی که رسانههای مسئول و حرفهای میتوانند با ارائه تصویر واقعیتر از جامعه، زمینه گفتوگو و همدلی را فراهم کنند.
رضایی اعلام کرد: در دوران بحرانها و تهدیدهای خارجی، بسیاری از گروههای اجتماعی در ایران تلاش کردهاند اختلافهای خود را کنار گذاشته و بر نقاط مشترک تأکید کنند. این روند نشاندهنده ظرفیت بالای جامعه برای عبور از بحرانهاست. در چنین شرایطی میبینیم که افراد با گرایشهای فکری مختلف، از طیفهای سیاسی گوناگون گرفته تا گروههای فرهنگی و اجتماعی متفاوت، در حمایت از کشور و آینده آن موضعی مشترک اتخاذ میکنند.
به باور این کارشناس فرهنگی، یکی از مهمترین نتایج این همگرایی اجتماعی، تقویت روحیه امید و اعتماد در میان مردم است. وقتی افراد جامعه احساس کنند در یک مسیر مشترک حرکت میکنند و هدفی جمعی دارند، انگیزه بیشتری برای مشارکت اجتماعی و تلاش برای پیشرفت کشور پیدا میکنند.
رضایی معتقد است این مسئله میتواند در حوزههای مختلف از جمله اقتصاد، فرهنگ و سیاست نیز آثار مثبتی داشته باشد. حفظ و تقویت این همبستگی اجتماعی نیازمند توجه جدی به گفتوگو، عدالت اجتماعی و احترام به تنوع دیدگاهها در جامعه است.
وی اظهار داشت: اگرچه تهدیدهای خارجی میتوانند در کوتاهمدت موجب نزدیکی دیدگاهها شوند، اما پایداری این همبستگی در بلندمدت به نحوه مدیریت مسائل داخلی و تقویت اعتماد عمومی بستگی دارد. جامعهای که بتواند اختلاف نظرها را در چارچوب گفتوگو و همدلی مدیریت کند، در برابر فشارهای بیرونی نیز مقاومتر خواهد بود.
این تحلیلگر فرهنگی در پایان گفت: تجربههای گذشته نشان داده است که جامعه ایران از ظرفیت بالایی برای بازسازی انسجام و همبستگی برخوردار است و همین ویژگی میتواند در آینده نیز به عنوان یکی از مهمترین سرمایههای اجتماعی کشور مورد توجه قرار گیرد.
